دو روایت از مذاکرات
اگر بخواهیم نگاهی خوشبینانه به این دور از مذاکرات داشته باشیم، میتوانیم بگوییم که عدم شکست مذاکرات به معنای موفقیت نسبی آن است و هم اینکه دو طرف اعلام کردند که احتمال ادامه مذاکرات وجود دارد بدان معناست که پیشنهادهای مطرحشده را به پایتختهای خود خواهند برد و با مقامات عالی کشورها در این زمینه رایزنی خواهند کرد. به نظر میرسد ایران در این دور از مذاکرات پیشنهادی داده است که آمریکاییها آن را دارای ارزش بررسی میدانند و به همین دلیل در مورد ادامه مذاکرات تا حدی سکوت کردهاند که میتواند به معنای احتمال ادامه مذاکرات در دور آتی در صورت موافقت واشنگتن با پیشنهادهای ایران باشد. موضعگیری وزیر خارجه عمان درباره اینکه گفتوگوها میان آمریکا و ایران بسیار جدی بوده و قرار است نتایج نشستها با دقت در واشنگتن و تهران بررسی شود، نشان میدهد مذاکرات میتواند در زمان مناسب از سر گرفته شود.
از طرف دیگر اگر بخواهیم از منظر بدبینانه به موضوع نگاه کنیم، میتوان گفت اتفاق خاصی نیفتاده است و ایران همچنان بر مواضع گذشته خود پافشاری میکند. از طرف دیگر، حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات به معنای آن است که آمریکا هم قصد کوتاه آمدن از مواضع خود را ندارد. از این منظر میتوان گفت طولانی کردن این دوره مذاکرات الزاما به معنای نفی گزینه مداخله نظامی نیست، چراکه ترامپ برای اتخاذ آرایش نظامی نهایی در خلیج فارس به یک هفته یا ۱۰ روز دیگر زمان نیاز دارد و بنابراین ادامه مذاکرات آسیبی متوجه آرایش نظامی آمریکا در منطقه نمیکند. از سوی دیگر، احتمالا بازارها هم واکنش محتاطانهای به این مذاکرات نشان خواهند داد. هرچند قول ادامه مذاکرات قطعی نیست و همانطور که اشاره شد به بررسی پیشنهادهای ایران در واشنگتن نیاز دارد، اما به نظر میرسد اعلام عدم شکست کامل مذاکرات میتواند برخیها را در بازار نسبت به تداوم گفتوگوها و یافتن یک راهحل دیپلماتیک امیدوار کند.
اکنون باید منتظر باشیم و ببینیم تفسیر و ارزیابی دو طرف از این مذاکرات چیست؛ مخصوصا ارزیابی آمریکاییها در این مرحله بسیار حائز اهمیت است. اگر آمریکاییها برداشتشان این باشد که ایران در مذاکرات جدی است، در آن صورت نگاه مثبتی به این مذاکرات خواهند داشت. ولی اگر به هر دلیلی احساس کنند که ایران قصد توافق صریح را ندارد، ممکن است که مثل دور قبلی مذاکرات به دنبال اتخاذ نوعی عملیات فریب باشند. در هر صورت در روزهای آینده معلوم خواهد شد که برداشت دو طرف از مذاکرات و مخصوصا نگرش مقامات کلیدی در دو کشور نسبت به محتوای مذاکرات چیست و این نگاهها تعیین خواهد کرد که آیا امکان توافق دیپلماتیک در روزهای آینده بیشتر خواهد شد یا همانطور که در شرایط فعلی به نظر میرسد امکان تقابل نظامی بیشتر از توافق دیپلماتیک است.
* پژوهشگر ارشد مسائل بینالملل
