چرا گردشگری ایالات متحده «گرفتگی عروق» پیدا کرده است؟
هوای «سمی» توریسم آمریکا
این کشور نهتنها خود را در سطوح نخست مقاصد محبوب جهان جای داده است، بلکه با ثبت درآمدهای تاریخی و بازآفرینی هویت گردشگری خود، مسیری کاملا متفاوت را پیموده است. ترکیه برخلاف آمریکا، توانسته است با سرعتی خیرهکننده سهم خود را از بازار جهانی افزایش دهد. این دوگانگی آشکار رکود در غرب و جهش در شرق پرسشی بنیادین را پیش میکشد: چرا آمریکا با وجود زیرساختهای عظیم و برندی تثبیتشده، در سراشیبی قرار گرفته است، اما ترکیه توانسته است به موفقیتی چشمگیر دست یابد؟ این تضاد در عملکرد کاهش گردشگر در آمریکا بهرغم زیرساختهای قوی و جهش چشمگیر در ترکیه نیازمند واکاوی است. گزارش حاضر با بررسی عوامل موثر بر این تغییرات، تحلیلی جامع ارائه میدهد که میتواند برای سیاستگذاران و سرمایهگذاران این حوزه راهگشا باشد.
چرا گردشگری آمریکا در سال ۲۰۲۵ سقوط کرد
در دورانی که جهان گرد و غبار دوران همهگیری را از تن تکانده و صنعت گردشگری بینالمللی با رشدی ۴درصدی، حیاتی دوباره یافته و به سمت شکوفایی خیز برداشته بود، ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۲۵ ساز مخالف زد و در مسیری کاملا واژگون گام برداشت. بر اساس گزارش «دیلی صباح»، این کشور با ثبت افتی ۴.۲ درصدی در ورود گردشگران خارجی، نخستین شکاف عمیق و جدی در دیوارهی صنعت توریسم خود را پس از پایان پاندمی تجربه کرد. ترجمهی این آمار سرد به زبان واقعیت، عدم ورود ۱۱میلیون مسافر و تحمیل زیان ارزی سنگین ۵۰میلیارد دلاری بر پیکره اقتصاد این سرزمین است. اما چه شد که «سرزمین فرصتها» برخلاف جریان آب شنا کرد و اینگونه در سراشیبی سقوط در زمینه جذب گردشگر قرار گرفت؟
انتظار میرفت که میزبانی جامجهانی ۲۰۲۶ همچون خونی تازه در رگهای صنعت توریسم آمریکا جریان یابد و محرکی قدرتمند برای جذب جهانیان باشد؛ اما سیاستهای انقباضی و رویکرد «مشت آهنین» دولت ترامپ در دور دوم ریاستجمهوری، نهتنها این فرصت طلایی را به سراب بدل کرد، بلکه صنعت گردشگری را با افتی در خور توجه مواجه ساخت. روزنامه «واشنگتنپست» در تحلیلی جامع، وضعیت موجود را که حاصل ترکیبی سمی از محدودیتهای مهاجرتی، تنشهای تجاری و افزایش هزینههای ویزاست، «رکود ترامپی» مینامد؛ پدیدهای که کارشناسان معتقدند عمق آن چنان زیاد است که حتی جادوی جامجهانی نیز توان خنثی کردن اثرات مخربش را نخواهد داشت. سیاستهای سختگیرانه دولت، عملا تا حدی آمریکا را در حصاری از انزوا قرار داد.
فرمانهای اجرایی مبنی بر مسدود سازی کامل ورود اتباع بیش از دوازده کشور و تعلیق صدور ویزا برای ۷۵کشور دیگر، پیامی روشن و البته دلسردکننده به جهان مخابره کرد که آمریکا دیگر مقصدی امن و آغوشی باز برای جهانیان نیست. این سیاستها تنها روی کاغذ نماند و چهرهای خشن و امنیتی در مرزها به خود گرفت؛ چنانکه گزارشها حاکی از رشد ۱۸درصدی تفتیش وسایل شخصی گردشگران، از جمله تلفن همراه و لپتاپ توسط نیروهای مرزی در سال ۲۰۲۵ بود. روایتهای تلخی که در رسانههای بینالمللی بازتاب یافت، تصویری تهدیدآمیز از مبادی ورودی آمریکا ترسیم کرد؛ از بازداشت عجیب یک گردشگر نروژی تنها به جرم داشتن یک «میم اینترنتی» در گوشیاش گرفته تا معطلی فرساینده و سههفتهای یک کولهگرد ولزی، و حتی زندانی شدن ۴۵ روزه یک شهروند آلمانی که ۸روز آن را در حبس انفرادی گذراند. مجموع این برخوردها، آمریکا را از فهرست مقاصد محبوب بسیاری از مسافران خط زد و آن را به کشوری با «ریسک بالا» تنزل داد.
براساس همین گزارش، در داخل خاک آمریکا نیز اوضاع به نفع گردشگری نبود. خیابانهایی که صحنه اعتراضات گسترده بود، برخوردهای تند دولت با متحدان دیرینه، و حواشی عجیب و غیرمنتظرهای همچون تلاش ترامپ برای خرید گرینلند، در افکار عمومی جهان تصویری از یک کشور ناپایدار و پرآشوب ساخت. برای گردشگران، سفر به آمریکا دیگر تنها به معنای هزینه بالا نبود، بلکه به معنای پذیرش ریسک گرفتار شدن در تنشهای سیاسی غیرقابل پیشبینی بود. ترکشهای این سیاستها، بیش از همه بر پیکر بازارهای سنتی و وفادار آمریکا نشست. طبق دادههای اداره تجارت بینالملل، کانادا با کاهشی چشمگیر و ۱۰.۲ درصدی، اروپا با افتی ۳.۱ درصدی و خاورمیانه با کاهش ۳ درصدی مواجه شدند؛ مناطقی که شریانهای اصلی تامین گردشگر برای ایالات متحده بودند و عقبنشینی آنها پیامدهای مالی ویرانگری به همراه داشت. آدام ساکس، رئیس موسسه معتبر «Tourism Economics»، معتقد است که این بحران فراتر از آمارهای فصلی است و نشاندهنده «از دست رفتن مزیت رقابتی آمریکا» در سطح جهانی است.
به باور او، تضعیف پیوند میان تجارت و سفر و تثبیت تصویر «آمریکای ناخوشایند»، باعث شده است تا مسافران جهانی مقاصد دیگری را جایگزین ایالاتمتحده کنند. به نظر میرسد سیاست خارجی پرتنش و سرد شدن روابط دیپلماتیک، دیواری نامرئی اما بلند به دور آمریکا کشیده و میل به سفر به این کشور را در دل جهانیان خاموش کرده است. اما این سکه روی دیگری نیز دارد؛ درست در نقطه مقابل این انزوا و رکود، و در همسایگی کشورمان ایران، کشوری ایستاده است که روایتی کاملا متفاوت را در صنعت گردشگری رقم میزند:ترکیه، سرزمینی که با آغوشی گشوده به روی جهان، مسیری متمایز را در جذب مسافران بینالمللی در پیش گرفته است و به درآمدی چشمگیر دست یافته است.
ترکیه؛ رنسانس گردشگری با استراتژی «درهای باز»
بر اساس گزارش وبسایت تحلیلی «تراول اند تور»، ترکیه با ترکیبی استادانه از سیاست خارجی پویا، سرمایهگذاریهای کلان زیرساختی و دیپلماسی فرهنگی، رشدی خیرهکننده را در صنعت گردشگری خود رقم زده است. براساس آخرین گزارش سازمان جهانی گردشگری، این کشور در سال گذشته میزبان ۶۴میلیون بازدیدکننده بوده است و درآمدی ۶۵میلیارد دلاری داشته است.
شاهکلید این موفقیت، اجرای سیاست «درهای باز» از طریق گسترش ویزای الکترونیک و لغو روادید برای شهروندان ۱۰۷ کشور جهان است؛ اقدامی جسورانه که با تسهیل بیسابقه دسترسی به این کشور، خونی تازه در رگهای سفرهای تفریحی و تجاری جاری کرده است.
در کنار این سهولت دسترسی، ترکیه با نوسازی زیرساختهای حملونقل و اقامتی، بستر را برای میزبانی شایسته از رویدادهای بینالمللی، سمپوزیومها و جشنوارهها فراهم آورده است. این تمهیدات، ترکیه را به مقصدی محبوب برای «گردشگری عروسی» و رویدادهای بزرگ تبدیل کرده است و طیف متنوعی از گردشگران را با سلیقههای گوناگون به سوی خود کشانده است. اما در لایهای عمیقتر، وزارت امور خارجه ترکیه با همکاری تنگاتنگ نهادهای فرهنگی، دانشگاهی و بخش خصوصی، نقشی محوری ایفا میکند.
این نهاد با بهرهگیری از «دیپلماسی فرهنگی» و ترویج میراث غنی تاریخی، هنر، معماری، طعمهای جادویی غذا و ورزش، در حال بازسازی و ارتقای تصویر ترکیه در اذهان عمومی جهان است. این رویکرد چندبعدی و هوشمندانه، فراتر از جذب صرفِ مسافر عمل میکند؛ چراکه با افزایش آگاهی جهانی، زدودن غبار پیشداوریها و ایجاد شبکههای مستحکم همکاری بینالمللی، جایگاه ترکیه را بهعنوان مقصدی جهانی، چندوجهی و جذاب تثبیت کرده است.
در پایان باید گفت که این دو روایت متضاد، حقیقتی انکارناپذیر را برای فعالان این عرصه آشکار میسازد:
در عصر حاضر، گردشگری فراتر از جاذبههای طبیعی و زیرساختهای فیزیکی، بازتابدهنده «تصویر سیاسی» و «میزان تعامل» یک کشور با جهان است.
تجربه تلخ توریسم ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ نشان داد که حتی بزرگترین اقتصاد جهان و میزبان رویدادهای عظیم نیز نمیتواند در سایه سنگین انزواگرایی و سیاستهای دافعهبرانگیز، جذابیت خود را برای گردشگران حفظ کند.
در سوی دیگر، الگوی موفق ترکیه با رشد ۶.۸درصدی ثابت کرد که «تعامل با جهان»، تسهیل تردد و گشودن دروازهها، چگونه میتواند تهدیدهای منطقهای را به فرصتهای طلایی اقتصادی بدل سازد.
