مناسبترین بازار برای سرمایهگذاری در ۲ سناریوی جنگ و توافق/ ۱۵۸ هزار تومان نرخ ذاتی دلار نیست
در شرایط نیمه جنگی حاکم بر اقتصاد و سیاست کشور، دغدغه اکثریت جامعه از مردم عادی و سرمایه گذاران خرد تا کسب و کارهایی که در معرض تعطیلی هستند و مجبور هستند سرمایه باقیمانده را به نوعی حفظ کنند این است که کدام بازار می تواند پناهگاهی امن باشد و البته قدرت نقدشوندگی هم داشته باشد.
در همین زمینه، سجاد بوربور تحلیلگر بازار سرمایه در گفتگو با اقتصادنیوز میگوید: «برای اینکه از این پیچ تاریخی بسیار سخت و غیرقابل پیشبینی عبور کنیم، باید یک سبد دارایی داشته باشیم. در سبد دارایی با اخبار و دادههای فعلی، طلا باید وزن بیشتری داشته باشد. مثلا در یک حالت ریسکگریزانه و محافظهکارانه، پیشنهاد میشود که ۵۰ درصد طلا، ۳۰ درصد سهام و ۲۰ درصد اوراق در سبد دارایی لحاظ شود.»
مشروح گفتگوی اقتصادنیوز را با سجاد بوربور در ادامه میخوانید.
*آقای بوربور! در شرایط کنونی که ایران با شوکهای اقتصادی پیدرپی از جمله تحریم، جنگ، ناترازی انرژی و محدودیتهای اینترنتی مواجه است، به نظر شما بهترین مقصد برای سرمایهگذاری چه بازارهایی است؟
در حال حاضر، قیمت دلار در بازار آزاد حدود ۱۵۸ هزار تومان است و دلار مبادلهای که همان دلار بورس برای ما محسوب میشود، حدوداً ۱۳۶ هزار تومان است. ما میدانیم فصل مشترک تحلیل همه بازارها، دلار بازار آزاد است؛ به این معنا که اگر قرار باشد طلای ایران را بررسی کنیم تا ببینیم گزینه مناسبی است یا خیر، با دو بازو مواجه هستیم؛ یکی انس طلای جهانی و دیگری دلار بازار آزاد. بنابراین، دلار بازار آزاد نقش بسیار جدی در قیمت طلای ایران دارد.
دلار در چه شرایطی میتواند سرمایهگذاری امن باشد؟
اگر بخواهیم بازار سهام را بررسی کنیم، مشاهده میکنیم که هرگاه بازار سهام رشد کرده، دلار بازار آزاد تغییرات جدی داشته است. منطق حکم میکند که اگر دلار بازار آزاد حرکت کند، دلار بازار مبادلهای نیز باید با آن حرکت کند. همچنین در بازار خودرو نیز، رابطه مستقیمی با دلار وجود دارد. حتی اگر بخواهیم در بازارهای جهانی نظیر کریپتوکارنسی، نقره یا طلای جهانی سرمایهگذاری کنیم، باز هم دلار بازار آزاد اهمیت ویژهای مییابد، چرا که قیمت طلای جهانی را ضربدر دلار بازار آزاد میکنیم.
در میانمدت و بلندمدت نیز، مسکن با گامهایی بسیار کند، خود را به دلار میرساند؛ هرچند دیر. بنابراین، اگر بتوانیم نگاه ویژهای به دلار بازار آزاد داشته باشیم و ریسکهای آن را بشناسیم، میتوانیم سرمایهگذاری قابلاتکایی انجام دهیم.
158 هزار تومان قیمت ذاتی دلار نیست
از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون، ما شاهد اتفاقات بسیاری بودیم که باعث تحریک قیمت دلار شده است؛ اتفاقاتی نظیر درگذشت ابراهیم رئیسی، دو مرحله درگیری موشکی با اسرائیل، از دست دادن متحدان منطقهای در سوریه و حماس، بازگشت ترامپ، جنگ ۱۲ روزه، فعال شدن مکانیسم ماشه و ممانعت تراستیها از تحویل دلارهای نفتی.
همه این موارد منجر به رسیدن قیمت دلار به ۱۵۸ هزار تومان شده است. قطعاً باید دانست این قیمت، نرخ ذاتی دلار نیست و این وقایع بزرگ باعث ایجاد حباب در قیمت دلار شدهاند. مگر اینکه پیشبینی این باشد که باز هم قرار است اتفاقات بدی رخ دهد.
2 سناریو برای بهترین مدل سرمایهگذاری
پس برای این شرایط 2 سناریو وجود دارد؛ اولین سناریو این است که وارد مذاکره شویم و شرایط به سمت بهبود حرکت کند. در این حالت، فشاری که از سال ۱۴۰۳ تاکنون بر دلار وارد شده است، تخلیه میشود و قیمت دلار کاهش خواهد یافت. در چنین فضایی، قیمت طلا و خودرو نیز دچار افت خواهد شد.
اما وضعیت بورس ایران متفاوت است؛ میانگین دلار بورس که همان دلار نیمایی است در ۱۲ ماه گذشته ۶۵ هزار تومان بود و اکنون در بازار مبادلهای به ۱۳۶ هزار تومان رسیده، یعنی دو برابر شده است. بنابراین جای رشد دلارِ بورس زیاد است، زیرا باید بین دلار بورس و دلار بازار آزاد تفکیک قائل شد.
این دو متفاوت هستند، اما همراستا حرکت میکنند. دلار بورس پتانسیل رشد از سطح ۶۵ هزار تومان به 136 هزار تومان را دارد؛ حتی اگر دلار بازار آزاد ریزش کند، دلار بورس هم بخواهد بریزد، باز هم دلار بورس میتواند بیشتر از 65 هزار تومان رشد کند. در نتیجه بورس در سناریویی که همهچیز خوب پیش برود، گزینه بسیار خوبی خواهد بود.
سناریوی متفاوت سرمایهگذاری برای بدترین شرایط در کشور
سناریوی دوم این است که به هر دلیلی، مانند جنگ یا بدتر از جنگ، یعنی محاصره اقتصادی (جلوگیری از صادرات و واردات) شرایط مساعد نباشد. اگر با آمریکا وارد جنگ شویم یا تحت محاصره اقتصادی قرار بگیریم، اتفاقاتی به مراتب سهمگینتر از وقایع سال ۱۴۰۳ تاکنون رخ خواهد داد و دلار جای رشد بسیار بالایی خواهد داشت. در این حالت که دلار رشد کرده است، قیمت طلا منفجر میشود، اما بورس به دلیل ترس از جنگ دچار افت میشود، چون بورس به فضای امن نیاز دارد.
هرچند با بالا رفتن دلار بازار آزاد، دلار مبادلهای هم بالا میرود، پس بورس جذاب به نظر میرسد، اما افزایش ریسکهای سیاسی باعث افت بورس میشود. پس در موقعیت جنگ و تحریمهای جدی که منجر به فلج شدن اقتصاد و انسداد صادرات و واردات شود، دلار و طلا گزینههای بسیار مناسبی است. مسکن نیز مانند بورس از جنگ میترسد و به وضعیت کما ادامه خواهد داد.
بهترین تصمیم برای عبور از یک پیچ تاریخی
ما باید در مدیریت ریسک به این نکته توجه کنیم که احتمال مصالحه بر سر مسائلی نظیر انرژی هستهای، توان موشکی و نفوذ منطقهای چگونه است. با نگاهی چندبعدی، به نظر میرسد احتمال مصالحه کم است و احتمال اعمال کنترل بر صادرات و واردات و اینکه جلوی صادرات و واردات ما را بگیرند، بیشتر است. در صورت وقوع چنین اتفاقی، دلار رشد بیشتری خواهد کرد. از آنجا که نمیدانیم دقیقاً کدام اتفاق میافتد، باید یک مدیریت ریسک انجام دهیم.
برای اینکه از این پیچ تاریخی، بسیار سخت و غیرقابل پیشبینی عبور کنیم باید یک سبد دارایی داشته باشیم. در سبد دارایی فعلی، با اخبار و دادههای فعلی، طلا باید وزن بیشتری داشته باشد. مثلا در یک حالت ریسک گریزانه و محافظهکارانه پیشنهاد میشود ۵۰ درصد طلا، ۳۰ درصد سهام و ۲۰ درصد اوراق در سبد دارایی لحاظ شود.
هرچه ریسکها بیشتر شود، دوز طلا باید افزایش و سهم سهام و اوراق کاهش یابد و بالعکس. این دقیقا بر اساس مفروضات امروز است، چون فردا ممکن است اخبار جدید بیاید و این نگاه عوض شود.
طلا و دلار قدرت نقدشوندگی دارند
*موضوع نقدشوندگی دارایی ها برای سرمایه گذاران مهم است، آیا این گزینههای پیشنهادی از نقدشوندگی لازم برخوردار هستند؟
طلا و دلار در این شرایط کاملاً نقدشونده هستند. اوراق و صندوقهای درآمد ثابت نیز اکیداً نقدشوندگی بالایی دارند. در مورد سهام، اگر جنگی رخ ندهد یا دچار محاصره اقتصادی نشویم، این بازار نیز کاملاً نقدشونده خواهد بود.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
